Sâng-vu̍t

Chhiùng Wikipedia lòi
Thiàu-chón to: thô-hòngsêu-chhìm
Fungi in Borneo.jpg
Ngiôn-su-khet.

Sâng-vu̍t (生物; Yîn-ngî: Organism, yu chhṳ̂n Sâng-miang-thí) he chṳ́ yû sâng-miang ke ke-thí. Chhai Sâng-vu̍t-ho̍k lâu sâng-thai-ho̍k chûng, Thi-khiù sông yok-yû 870 van ke vu̍t-chúng (±130 van), khì-chûng 650 van chúng vu̍t-chúng chhai liu̍k-thi sông, 220 van chúng sâng-fa̍t chhai súi-chûng. Sâng-vu̍t chui chhùng-yeu lâu kî-pún ke thi̍t-chṳ̂n chhai yî sâng-vu̍t chin-hàng sîn-chhṳ̀n thoi-chhia khi̍p vì-chhòn, só-yû sâng-vu̍t yit-thin fi khí-phi ha̍p-sṳ̀n thoi-chhia yî-khi̍p fûn-kié thoi-chhia, liá-he siông-fán ke lióng-ke ko-chhàng, pin-chhiâ cho-tet fàn-chhṳ̍t hâ-hi, liá-he sâng-miang hien-siong ke kî-chhú. Sâng-miang ke hí-ngièn lâu sâng-miang kok-ke fûn-kî chṳ̂-kiên ke kôan-he yit-chhṳ̍t chhùn-chhai châng-ngi. Yit-pân yì ngièn, sâng-vu̍t fûn-vì lióng-thai lui: ngièn-fu̍t sâng-vu̍t lâu Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t. Ngièn-fu̍t sâng-vu̍t fûn-vì lióng-ke vet: se-khiûn (Bacteria) lâu kú-khiûn (Archaea), liá lióng-ke vet siông-fu chṳ̂-kiên ke kôan-he pin put pí kì-têu lâu Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t ke kôan-he kiên vì chiap-khiûn. Chhai yên-fa sṳ́ ke ngièn-kiu sông, ngièn-fu̍t sâng-vu̍t lâu Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t chṳ̂-kiên yit-chhṳ̍t khiet-fa̍t lièn-hì.