New York Sṳ

Chhiùng Wikipedia lòi
Thiàu-chón to: thô-hòngsêu-chhìm
Néu-yok-sṳ.

New York Sṳ (Yîn-ngî: New York City) fe̍t-chá ham-cho Néu-yok-sṳ, he Mî-koet ngìn-khiéu chui-tô ke sàng-sṳ, ya-he chhiòn sṳ-kie chui-thai ke Tû-fi-khî chṳ̂-yit ——Néu-yok Tû-fi-khî ke fu̍t-sîm. Yì yit-ke sṳ-ki yî-lòi, Néu-yok chhai sông-ngia̍p lâu kîm-yùng ke fông-mien fat-fî ki-thai ke chhiòn-khiû yáng-hióng-li̍t. Néu-yok he yit-chho Sṳ-kie-kip sàng-sṳ, chhṳ̍t-chiap yáng-hióng chho̍k chhiòn-khiû ke kîn-chi, kîm-yùng, mòi-thí, chṳn-chhṳ, kau-yuk, khì-chûng Lièn-ha̍p-koet chúng-phu ya vi-yî liá-ke sàng-sṳ, ku-só Néu-yok ya pûn kûng-ngin vi sṳ-kie chṳ̂ tû. Kì vi-yî Néu-yok-chû tûng-nàm-phu.

Néu-yok-sṳ he Mî-koet chui-thai sàng-sṳ khi̍p thi-yit thai kóng, thùng-sṳ̀ Thai Néu-yok ya-he sṳ-kie thi-si thai Tû-fi-khî, vi-yî Mî-koet Thai-sî-yòng hói-ngan ke tûng-pet-phu. Liá-sṳ yû Man-hâ-tun-khî, Fòng-heu-khî, Pu-lû-khiet-lìm-khî,Pu-lóng-khiet-sṳ̂-khî, Sṳ́-thai-tên-tó-khî ńg-ke hàng-chṳn-khî. Chhai ngìn-khiéu fông-mien, Néu-yok ya-he chhiòn Mî-koet ngìn-khiéu chui me̍t-si̍p ke chhung-yeu sàng-sṳ, kû-kie yok yû 8,244,910-ngìn kî-chhu chhai 790 phìn-fông kûng-lî ke thú-thi sông. Néu-yok-sṳ yù Hò-làn-ngìn yî 1624-ngièn kien-li̍p, chok-vì sông-ngia̍p ke kâu-yi chhàm, tông-sṳ̀ liá-thi pûn chhṳ̂n-cho Sîn Â-mê-sṳ̂-thi̍t-tan. Néu-yok chên-kîn he Mî-koet sú-tû, 1790-ngièn Fî-là-thiet-fî sṳ̀n-vì sú-tû heu, sṳ̀n-vì Mî-koet chui-thai ke sàng-sṳ.

Li̍t-sṳ́[phiên-siá | 編寫原始碼]

Sîn Â-mê-sṳ̂-thi̍t-tan, Hò-làn chhṳ̍t-mìn-thi.

Êu-chû-ngìn yî 1524-ngièn Giovanni da Verrazzano fat-hien Néu-yok, tông-sṳ̀ yok ńg-chhiên chak Lenape-chhu̍k ngìn yit-chhṳ̍t kî-chhu chhai khî-vet. 1613-ngièn, Hò-làn-ngìn kien-li̍p Sîn Â-mê-sṳ̂-thi̍t-tan lâu Sîn Nì-tet-làn (New Netherland). 1640-ngièn, Peter Stuyvesant pûn yin-min vi chû-chóng, 1652-ngièn pún chhṳ̍t-mìn-thi tet-tó chhṳ-chhṳ-khièn. 1664-ngièn, Yîn-koet chṳ̂n-fu̍k liá-chak chhṳ̍t-mìn-thi lâu kói-miàng vi Néu-yok (New York) , yîn-vi Yîn-koet chó-chhiu yí-kîn yû sàng-sṳ miàng-è vi York. Hò-làn-ngìn yî 1673-ngièn 8-ngie̍t sû-fu̍k liá-chak chhṳ̍t-mìn-thi, pûn sàng-sṳ kói-miàng New Orange, yèn-heu chhai 1674-ngièn 11-ngie̍t liá-chak chhṳ̍t-mìn-thi chhiu yún-kiú pûn kot-ngiong pûn Yîn-koet.

Thi-lî[phiên-siá | 編寫原始碼]

Hì-hèu[phiên-siá | 編寫原始碼]

Chṳn-chhṳ[phiên-siá | 編寫原始碼]

Hàng-chṳn Khî-va̍k[phiên-siá | 編寫原始碼]

Kâu-thûng[phiên-siá | 編寫原始碼]

Lî-hàng kín-tiám[phiên-siá | 編寫原始碼]

New York Midtown Skyline at night - Jan 2006 edit1.jpg


Yû-hau Sàng-sṳ[phiên-siá | 編寫原始碼]

Chhâm-kháu vùn-hien[phiên-siá | 編寫原始碼]


Ngoi-phu lièn-kiet[phiên-siá | 編寫原始碼]