Torino

Chhiùng Wikipedia lòi
Thiàu-chón to: thô-hòngsêu-chhìm
Torino.
Flag of Turin.svg
Torino.
Torino.

Tû-lìn (Yi-thai-li-ngîTorino) , he vi-yî Yi-thai-li pet-phu ke chhùng-yeu sàng-sṳ, phì âi mùng thi̍t Thai-khîtû lìn sén ke Sú-fú. Kì chhô-lo̍k chhai pô hò ke chó ngan, Â-ngì-pî-sṳ̂ sân fàn-tîn chhai sàng-sṳ ke sî-pet. Tû lìn chûng-sîm khî yû mien-chit 130.17km², ngìn-khiéu 911,534[1], he Yi-thai-li ngìn-khiéu thi-si tô ke sàng-sṳ; tû lìn sàng-sṳ khî yû mien-chit 1,126.6 km², ngìn-khiéu 1,745,221[2]; tû lìn tû-sṳ khiên yû mien-chit 1,977 km², ngìn-khiéu 2,200,000[3] (tsam Yi-thai-li chúng ngìn-khiéu ke 3.4%[4]).

Tû-lìn he yit Koet-chi fa ke Êu-chû sàng-sṳ, [5][6] Tû-lìn yû sṳ̀ pûn chhṳ̂n-vì “ Yi-thai-li Chhṳ-yù ke yèu làm ”, [7], “ Â-ngì-pî-sṳ̂ chṳ̂ tû ”, “ sat vok â chṳ̂ tû ”. Kì yúng-yû chung-tô ke vùn-fa sat-sṳ̂ fò khì-thâ miàng-sṳn. Tû-lìn yîn-vì kì ke pâ lo̍k khiet, lo̍k khó khósîn Kú-tién chú-ngi fap sṳt kien-chuk yì kí sṳ vùn-miàng. Kì ke hó-tô kóng-chhòng, sàng páu, thìn yèn fò kiûng thien (yì kui fu kiûng), tû-he yù sî sî lîkien-chuk sṳ̂fui li pô yû ngá là kien-chho ke, kì chhai sat-kie sṳ̀ chia kam liáu Fap-koet Kîn-tién kien-chuk fàm ngì soi kiûng. [8] liá-têu fap sṳt kien-chuk ke tién fam pâu-koat: vòng kiûng, sṳ̂ thù phì nì kit lia̍p kiûngsû phi ngì kâ thai kau thòng. Hí-tô Yi-thai-li kô-tén kau-yuk kî-kèu vi-yî chhṳ́ thi, yì Tû-lìn Thai-ho̍k, Tû-lìn Lî-kûng Thai-ho̍k tén. Hàn-yû hí-tô chhùng-yeu fò chho̍k-miàng ke Pok-vu̍t kwón, yì Âi-khi̍p Pok-vu̍t kwón[9]ôn thok nui li chiâm thap.

Tû-lìn chên-kîn he Êu-chû chhùng-yeu ke chṳn-chhṳ chûng-sîm. 1563-ngièn, kì sṳ̀n-vì-liáu sat phu̍k yî Kûng-koet ke sú-tû, sùi-heu he sat phu̍k yî vòng sṳt thúng-chhṳ hâ ke sat tên nì â Vòng-koet ke sú-tû, chui-heu he Yi-thai-li thúng-yit chṳ̂-heu ke thi-yit-ke sú-tû (1861-ngièn —1865-ngièn). [10] thùng-sṳ̀, kì ya-he sat vok â vòng sṳt (Yi-thai-li vòng sṳt) ke ku hiông. [11] sûi-yèn yîn-vì thi-ngi-chhṳ sṳ-kie thai-chan, kì ke thai phu-fûn chṳn-chhṳ yi-ngi fò chhùng-yeu sin tû tiû sṳt liáu, kì hàn-he chhai chan-heu sṳ̀n-vì-liáu Êu-chû chhùng-yeu ke kûng-ngia̍p, sông-ngia̍p fò mo-yi ke si̍p san thi. Kì hien-chhai he Yi-thai-li ke kûng-ngia̍p chûng-sîm chṳ̂-yit, fò Mí-làn, ngie̍t nâ â chû-sṳ̀n liáu “ kûng-ngia̍p thiet sâm-kok ”. Chhiùng kîn-chi sông lòi sot, tû lìn kín sùi Lò-mâ fò mí làn chṳ̂-heu, he Yi-thai-li thi-sâm-thai sàng-sṳ. [12] kì ke GDP kô-tha̍t 580 yi Mî-ngièn, phài-miàng sṳ-kie thi 78 vi. [13] sûi-yèn put chhiong Lò-mâ, mí làn nâ ngióng he “sṳ-kie kip sàng-sṳ”, GaWC phìn khì vì “ sṳt ha̍p fat-chán ” kip phe̍t. [14]

Tû-lìn he Yi-thai-li khì chhâ chṳ-chho ngia̍p ke yèu làm, pûn chhṳ̂n-vì “ Yi-thai-li khì chhâ chṳ̂ tû ” fe̍t-chá “ Yi-thai-li ke Tái-thi̍t-li̍t”. He khì chhâ phín-phài fui â thi̍t, làm khì ââ ngì fap lò me̍t êu ke Chúng-phu só-chhai-thi. [15][16] tû lìn hàn yúng-yû chiuk-khiù ki lo̍k phuyû vùn thù sṳ̂tû lìn, kí-phan ko 2006-ngièn Tûng-kui o-lìm-phit-khiet-yun-thûng-fi. Yit-sia Koet-chi khûng-kiên chhàm sat phi, yì fò hâi ho chiet tiám tshongKô-lùn-pu sṳ̍t-ngiam tshong, ya-he chhai tû lìn chṳ-chho ke.

Li̍t-sṳ́[phiên-siá | 編寫原始碼]

Thi-lî[phiên-siá | 編寫原始碼]

Vùn-fa[phiên-siá | 編寫原始碼]

Kau-yuk[phiên-siá | 編寫原始碼]

Kín-tiám[phiên-siá | 編寫原始碼]

Turin.jpg

Kîn-chi[phiên-siá | 編寫原始碼]

Ngìn-khiéu[phiên-siá | 編寫原始碼]

Hàng-chṳn[phiên-siá | 編寫原始碼]

Sa-fi[phiên-siá | 編寫原始碼]

Kâu-thûng[phiên-siá | 編寫原始碼]

  1. Dati ISTAT 2009.Demo.Istat.It
  2. Urban Audit 2004.Urbanaudit.Org
  3. From Ancient Art to Modern Technology in Turin.Initaly.Com
  4. Turin today.Discoveritalia.Com
  5. Cavour, Count Camillo Benso di (1810-1861).Ohio.Edu
  6. Turin - Architecture and Art, Chocolate and Caffes.Anne Robichaud
  7. Egyptian Museum of Turin.Italiantourism.Com
  8. Turin - Culture & History.Smh.Com.Au
  9. The 150 richest cities in the world by GDP in 2005.Citymayors.Com
  10. The World According to GaWC 2008.GaWC
  11. Vera Zamagni (1998). The economic history of Italy, 1860-1990. Oxford University Press. ISBN 0198292899, 9780198292890 Check |isbn= value (help). 
  12. Turin.Britannica.Com